Санхүүгийн хямралын улмаас олон хүмүүс ажилгүй болж байна. Энэ хүнд цохилтыг хүн бүр, улс орон бүр өөрийн онцлогоосоо шалтгаалж өөр өөрөөр хүлээж авч байна. Монголд бол хүнд буруугаа өгөхь шүүхдэх, хэвлэлийн бага хурал хийлгэхь сүүлийн арга хэмжээ архиар стрессээ тайлах нь илүү түгээмэл байна.   

         Халагдсан гэдгээ дуулсаны дараа хаалга тас саваад гарах ч амархан л даа. Хэдий чинээ чанга савна төдий чинээ хариугаа авч байгаа юм шиг… Гэхдээ нэг айхтар хэцүү зүйл бий. Эргэж уулзах нүүр ээ гэж… Монгол шиг жижигхэн улсад хаа нэгтээ эргээд таарах нь тодорхой. Тэгэхээр халагдахдаа хүртэл жинхэнэ “мэргэжлийн” байж сурах хэрэгтэй болох нь. Тиймээс “халагдах урлаг” гэж нэгэн зүйл байдгийг танилцуулахаар бэлтгэлээ. 

Саяхан манай танилын ажилд нэг залуу ажилд орохоор иржээ. Цэвэрхэн хувцасласан, үсээ аятайхан засуулсан, зохих ажлын туршлагатай, боловсролтой, хэлний мэдлэгтэй, зан харилцаа сайтай… Гэвч яг авах дээрээ тулах үед түүнийг өмнөх ажлаасаа хэрүүл уруултай гарсан, тэр бүү ажиллаж байсан төслөө дуусгаагүй, хүлээлгэж өгөөгүй, компьютерт байсан ажлын файлуудаа устгасан, түүнээс нь болж хамт ажилладаг байсан хүмүүс нь бүх ажлыг дахиад шинээр хийх болсон… гэх мэт яриа “чих дэлсжээ”. Үнэхээр ч тэгсэн байж. Түүнтэй хамт ажилладаг байсан залуу энэ ажилд орсон байсан учраас. Ингээд өнөөх “аятайхан” залуу ажилд орж чадаагүй гэсэн.

Бас нэгэн тохиолдол. Тухайн хүнийг яг ямар байгаагаас болж халж байгаа. Түүний оронд тэр хүнийг орлох хүн ажиллаж байгаа хүнээс болж “халагдаж буй хүнд” төрөх сэтгэгдлээс болж гарах харилцаа. Ажилд орсон бол хэзээ нэг цагт халагдана, ажлаас үүссэн хүлээлтээс болж ажиллах мотиваци багасдаг. Хүмүүс өөрийн санаа, ажлын байр дээрээ босгосон “цайзаа” бусдад тавиад өгчих нь ялагдсанд тооцогдох муухай зүйл. Гэхдээ л бид ямар ч тохиолдолд хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Ажлаас халагдана гэдэг бол эмгэнэлтэй зүйл биш болохоор түүнийг одоо тохиолдоод байгаа санхүүгийн хямрал шиг л бодож түүний шалтгаань эзнийг нь олж хариугаа авах биш түүнийг аль болох хурдан даван туулах арга замыг бодох хэрэгтэй. Ер нь хүн өөртөө урлагтай байх нь чухал гэсэн Анексемандрийн үг одоо мартагдаж байгаа ч утга учир төгс төгөлдөр хэвээрээ байна. Ажиллах урлаг, Багаар ажиллах урлаг, Хариуцлага хүлээх урлаг, мөн ажлаас халагдах урлаг гэдэг зүйлийг бид ойлгож сурах хэрэгтэй болов уу? Мэдээж үүнийг ойлгоход насны хамаарал чухал учраас 45 өнгөрсөн ажилтнаа халж байгаа ажил олгогч хүнд ажлаас халах “шийдвэр гаргах урлаг”-ийг үзүүлж байх нь илүү чухал болов уу? гэж бодож байна.

  Эндээс ямар дүгнэлт хийж болох вэ?

Хэрэв цаашид амжилтын шатаар өгсөж, дээш ахина л гэж бодож байгаа бол хэрүүл маргаан, “хаалга тас савалт”, хуучин ажлаа “хорлох”, хамт ажиллагсадтайгаа муудалцах… иймэрхүү зүйлүүдээс татгалзах хэрэгтэй. Бүр өөдгүй, яхир, харамч, шударга бус, тэнэг, чадваргүй удирдлагатай байсан ч сайхнаар салцгаа.  Өнөөгийн ажил хэргийн ертөнц бол яг л аалзны тор шиг. Салаа замын уулзварууд дээр чи өнөөх хүмүүстэйгээ дахин дахин тааралдана, магадгүй хамтарч ажиллах шаардлага ч гарч болно. Тэр цагт нүүр бардам байхын тулд хувийн араншингууд, сэтгэл хөдлөлөө хүмүүст харуулах нь илүүц. Монголын бизнесийн байгууллагуудад боловсон хүчний зөвөлгөө өгч, сургалт явуулж, шаардлагатай тохиолдолд recruit буюу чадварлаг боловсон хүчнийг олоход нь зуучлах үйлчилгээ үзүүлдэг Human Fortis компанийн захирал Сэлэнгээс монголчуудын гаргадаг зарим нэг алдаануудын талаар лавласан юм.

Тэрээр “Ажилд орохоор ирсэн залуучуудтай ярилцлага хийж, шалгалт авсаны дараа “Та тэнцсэнгүй” гэж хэлэх үед хувь хүний соёл, боловсрол, хүмүүжил маш тод харагддаг. Ихэнх хүмүүс шууд уурлаж, сэтгэл хөдлөлөө гаргадаг. “Авахгүй байсан юм бол яах гэж энэ бүхнийг зохион байгуулсан юм бэ”, “Яахаараа тэгдэг юм. Миний юу нь болохгүй байгаа юм бэ”... гэх мэтээр авирладаг. Боловсрол мэдлэг, ёс суртахууны хувьд хамгийн сайн оюутнуудыг бэлтгэдэг сургуулийн оюутнуудаас хүртэл ийм зан гардаг. Тэгэхээр бусад нь ойлгомжтой байгаа биз дээ” гэж байлаа.Үнэхээр харамсалтай. Зарим нь хэт эрдчихсэн “Надаас сайн хүн олохыг чинь харна аа”, “Намайг аваагүйдээ харамсана даа” гэж хүртэл “заналхийлдэг” гэж байгаа юм. Яадаг ч байсан, та л ингэж болохгүй юм шүү. Аль болох бүх хүнд дажгүй сэтгэгдэл төрүүлж, хожим нь таны талаар хэн ч хэдэн аятайхан үг хэлчих, тийм хэмжээнд л хүмүүстэй салах ёс гүйцэтгэх нь дээр. Харин ингэхийн тулд яавал дээр вэ? 

Зөвөлгөө 1. Үнэхээр харилцаа чинь муудаад, ажлаас халагдана гэдгээ мэдэж, эсвэл мэдрэгдээд байвал өөрөө эхлээд гарах саналаа тавих нь хамгийн дипломат. Үүнийгээ дор хаяж хоёр долоо хоногийн өмнө хэлж, бэлтгэх хэрэгтэй. Ажил зогсож, тасалдахаас сэргийлж буй хэрэг. Хэрэв оронд чинь ирэх хүн олдвол маш сайн, та түүнийг бэлтгэж өгөөрэй. Хэрэв “залгамжлах” хүнээ та өөрөө олж өгвөл бүр ч “онц”. Ямар ч удирдлага, хамт олонд энэ нь сайхан сэтгэгдэл төрүүлдэг нь амьдрал дээр нотлогдсон.

Анхаарах зүйл: Нэгэнт халагдах саналаа өөрөө тавих учраас удирдлагадаа юу ярих, юу хэлэхээ эртнээс бэлд. Энд ажиллах хугацаандаа сурсан, мэдсэн зүйлүүд юу байна, хэн хэнд юуны төлөө талархаж явдаг, сайхан хамт олонтой байлаа... гээд юу ч байж болно. Худлаа байсан ч хамаагүй шүү! 

Зөвөлгөө 2. Явахад бэлтгэ. Мэдээж 2 долоо хоног гэдэг бол бүх үлдсэн ажлаа дуусгах хугацаа биш л дээ. Тэгээд ч сэтгэл санаа үймэрсэн ийм үед ажил гараас гаргана гэдэг тун хэцүү. Гэсэн ч та дуусгаарай. Таныг байхгүйд ч ажил үргэлжлэх тийм хэмжээнд хүргэ. Тухайлбал, хэрэв борлуулалтын менежер байсан бол харьцдаг бүх дэлгүүр, хүмүүс, тэдэнтэй холбоо барих утас, хаяг, үлдэгдэл тооцоо зэргээ эмх цэгцтэйхэн үлдээнэ гэсэн үг.

Анхаарах зүйл: Хүлээлгэж өгсөн зүйлсийнхээ жагсаалтын нэг хувийг даргадаа заавал өгөх хэрэгтэй. Эсвэл нарийн бичигт нь ч юм уу. Сандал, ширээнээс авахуулаад компьютерийн файл, диск, захидал, санал гомдол, түүнийг шийдвэрлэсэн баримт, факс зэргийг хүртэл. Юу юу үлдээгээд явсныг дарга чинь мэдэж байг. 

Зөвлөгөө 3. Халагдсан эсвэл гарахаар болсон гэдгээ хүмүүсээс нуух хэрэггүй. Найз нөхдөөсөө ч, хамт ажилладаг хүмүүсээс ч, ер нь хэнээс ч. Энэ бол танд дараагийн ажил чинь түргэн олдох магадлалыг өсгөнө. Нөгөө хэлтсийнхэндээ, бүр цаашилбал харилцдаг байсан байгууллагууддаа ч гэсэн хэлэхэд гэмгүй. Гэхдээ мэдээж та үнэхээр гайхалтай сайн ажилтан байсан, өөрийг чинь хаана ч “урьж” ажилд авна гэдэгт итгэлтэй байгаа бол шүү дээ.

Анхаарах зүйл: Ингэхдээ “Би ажлаасаа гарлаа. Надад аятайхан ажил сураглаж байгаарай” гэсэн утгаар хэлэхгүй гэдгээ санаарай. Харин “Би гарах боллоо. Миний оронд тийм хүн ирсэн. Тэр хүнтэй хамтран ажиллаарай, тусалж дэмжээрэй. Амжилт хүсье...” гэсэн утгаар хэлэх нь хавьгүй нэр хүндтэй.  

Зөвлөгөө 4. “Үдэлтийн арга хэмжээ”. Ажлынхан чинь дажгүй найрсаг хамт олон бол үдэлтийн арга хэмжээ хийх нь зүйтэй. Юу ч байж болно шүү дээ. Өдрийн хоолонд даах, эсвэл бүгдэд нь хөөрхөн бэлэг дурсгалын зүйлс өгөх, эсвэл хамт салхинд гарсан ч болно. Мэдээж баяр биш учраас нэг их том, сүртэй байх албагүй. Хамгийн гол нь дараа нь хэзээ ч уулзахад найрсаг уулзах, мөн бие биенээ талаар сайхнаар дурсаж явах зорилгоор. Энэ арга хэмжээндээ муудалцсан удирдлагыгаа урьсан ч болно.

Анхаарах зүйл: Ажлынхаа талаар, удирдлагынхаа талаар ерөөс муу үг унагаж болохгүй. Хүмүүсийн гаргадаг нэг алдаа бол үүнээс ч илүү өндөр цалинтай ажилд намайг гуйж оруулна, би бүр гармаар байсан юм... гэх мэтээр худлаа “залдаг”, бардамнадаг зан юм. Энэ нь үлдэж байгаа хүмүүсээ “Та нар энд үлдэж байхдаа таарсан амьтад...” гэж доромжилсноос өөрцгүй сэтгэгдэл төрүүлдэг. Нэгэн сайхан дурсамжийг санаж байна. Хэдэн жилийн өмнө хамт ажилладаг байсан нэг эгч маань ажлаас гарахдаа хүн бүрт “баяртай” гэсэн захидал и-мэйлээр илгээж билээ. Хүн бүрт өөрийнх нь онцлог зан чанар, харилцааг нь илэрхийлсэн хөгжилтэй дурсамж бичиж өгсөн юм. Ерөнхийдөө, та нартай хамт ажиллах сайхан байлаа, бүгдэд нь амжилт хүсье гэсэн утга бүхий. Одоо тэнд ажиллаж байсан олон хүмүүс ажлаасаа гарсан ч бид тэр эгчийн талаар үргэлж сайхнаар дурсдаг юм.  Ер нь хаалга саваад гарч болохгүй гэсэн юм байхгүй л дээ. Гэхдээ хэдхэн тохиолдолд л энэ нь сайн үр дүн өгдөг гэнэ. Та үнэхээр хамт олныхоо дунд нэр хүндтэй, нөлөөтэй, мэргэжлийн хувьд чадварлаг, хаана ч хүлээн зөвшөөрөгдөхөөр бол удирдлагадаа сөрөг сэтгэгдэл үлдээсэн ч хамт ажиллагсаддаа үнэлэгдэх бол ингэж болно. Заримдаа сайн хүн ажлаас гарахад бусад нь мөн адил цувраад ажлаас гарчихдаг үзэгдэл бий. Үнэхээр хүчтэй хүн гараад явчихаар бусдад нь тэнд ажиллах утгагүй санагдах, шинэ боломж олдоно гэдэгт итгэж зориг зүрх орох, өөрийгөө өөр өнцгөөс харах, үнэлэх зэрэг үзэгдэл гардаг. Нэгэн хэвлэх үйлдвэрийн хэлтсийн дарга удирдлагатайгаа муудалцаад гарахад тэр хэлтсийн бараг бүх ажилтнууд зэрэг шахуу гарч байсныг санаж байна. Хаалга саваад гарах дараагийн тохиолдол нь та өөрийн бизнестэй болохоор шийдсэн, бас чадахаар бол ингэж болох юм. Ялангуяа монголчуудад тийм дэврүүн зан байдаг нь олон хүнд ажиглагддаг. Гутал засвараас гарсан хүн шинэ гутал засварын газар байгуулдаг, ФМ-ийн сайн хөтлөгч гараад шинэ ФМ нээдэг, сайн найруулагч гарахаараа шинэ студи ажиллуулдаг, сайн дуучин гарахаараа шинэ хамтлаг байгуулдаг... гэх мэт. Чаддаг зүйлээрээ шууд л өрсөлдөж эхэлдэг. Энэ бол байдаг л асуудал. Та ч ингэж чадна гэдэгтээ итгэлтэй байгаа бол хаалга тас саваад гарахад болохгүй зүйл байхгүй.

Яадаг ч байлаа гэсэн “сайхан” халагдахын давуу талууд олон бий гэдгийг л сануулах гэсэн юм. 1-рт: Харилцаагаа хадгалж үлдэх. Магадгүй ирээдүйд хамтран ажиллагсад, эсвэл бэлтгэн нийлүүлэгч, үйлчлүүлэгч нь ч болж болно шүү дээ. Ер нь хүнтэй сайхан харилцаатай байх нь хаана ч, хэзээ ч хэрэгтэй. Үүнээс болж муу зүйл болж байсан гэж дуулаагүй л юм байна.  

2-рт: Амьдралын олон салаа замууд эргээд таныг яг энэ байгууллага, эсвэл яг тэр “өөдгүй” удирдлагатай хамтран ажиллах уулзвар дээр авчирч болзошгүй. Гэнэт эргэлт гарч та тэр хүнтэй ажиллах, магадгүй өмнөхөөс ч илүү өндөр албан тушаалд томилогдох санал авч болно. Хожмын нэг өдөр яг тэр хүнээсээ одоогийнхоос ч илүү сайхан ажил дээр хамтран ажиллах урилга хүлээн авч болзошгүй. Тэр үед харамсахгүйн тулд өнөөдөр жаахан сэтгэлээ бариад, тэвчээд өнгөрөхөд зүгээр. 

3-рт: Шинэ ажил, нөхцөл, хамт олон, найз нөхөдтэй болсон ч хуучин хамт ажиллагсад гэдэг амьдралд хэзээд чухал үүрэг, нөлөөтэй байдгийг амьдрал өөрөө нотолдог. Эргээд тэднээс хувийн журмаар ч, хувьсгалын шугамаар ч ямар нэгэн гуйлт, хүсэлт гаргаж болно. Хэзээ ч утсаа аваад хуучин ажилруугаа залгаж, хэнтэй нь ч яриад асуудлаа шийдчихэж чадна гэдэг сайхан хэрэг биш гэж үү?    

\"АЛТАН ГАДАС" сэтгүүлийн нийтлэлээс ишлэл хийв\

Comments (6)

	1. 23-10-2009 11:41
	bi garchgiig ni haraad gaihaad bsiin.manai bagsh ch yumiig yanz yanziin ontsgoos ni awch uzdeg ih owormots hvn shvv gsn shv yun bodood tegsen chne uneheer heregtei yum bnaa.yalanguya manai surguuliin togsogchid iimerhuu zan ih gargadag gj sonsoj bsn yum bna...saihan ch zowolgoonuud bna,amidraldaa heregjuulnee Registered

zandra

	2. 24-10-2009 12:48
	hey bgsha bi huni nootsd surdag yuma urlagtai yaj halah we halsan hunige gomdoohgui tohirson ajil olj ogod halah heregtei yu bas ajilj bga baigulaga aldagdald orulahgui tuld heregguige halj heregtei hune yaj songoj ajilda awah we ajiltna halj shalgaj boloh yum time uneher uhantai bolowsroltoi hun bl haalga tas hitel ni hayj yawhgui bh heregtei chuhal meedelel ogsond thank you amjilt Registered

ganchimeg99

	3. 24-10-2009 14:41
	Hyniig urlagtai halna gedeg bol ih amarhan.  1. Sonirholyin zorchil baihgyi, MANAG. mash sain  2. Mash sain dyrem juramtai.  3. Ajlyin gyitsetgeliin ynelgee mash sain baival hyniig mash goyo ajlaas ni halna daa. hehehe... Tiim gazar heseg hugatsaanyi daraa hyn halah shaardlaga baihgyi bolnoo Registered

serdaram

	4. 02-11-2009 17:10
	Hi oilgoloo tgher oroo bas mash chadwartai manlailagch baj busdig hyanaj busdad shardlaga tawih heregtei bh bayrlla bgsha ta hamgiin mundag ni shuu he he Registered

ganchimeg99

	5. 23-11-2009 17:05
	bagshaa bayarlalaa. ene uneheer heregtei zuvulguu bna shuu bi uuniig unshaagui bsan bl bas l haalga tas savaad garah humuusiin neg bh bsan bh daa mash ih bayarlala  http://36 Registered

Энэ и-мэйл хаяг спамаас хамгаалагдсан байна, Та үүнийг тохируулан үзэхийн тулд Жаваскриптд боломж олгох хэрэгтэй.

	6. 17-12-2009 20:50
	Үнхээр бодит үнэн байна. Ажил бол ажил.. Ариншин бол ариншин энэ хоёрыг хольж үл болно. Холилоо ч гэсэн хяналтандаа байлгаж байха хэрэгтэй.. Үнхээр зөв шүү Хэзээ ч хэнтэй ч бүү муугаар салж бай.. За яхав бүүр арга барагдаад чадахгүй байгаа бол яадахдаа дугаралгүй зүгээр л яваад өгөх хэрэгтэй.. та дараа нь бодоод зөв байсан гэдгийг нь ойлгох болно. Сэтгэл хөдлөлөөр шийдвэр гаргаж хэзээч үл болно... Registered

Margaa_Mr.G

Only registered users can write comments.
Please login or register.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved